+7 (7172) 30 85 71

Написать нам в WhatsApp: +7 (700) 402 32 92
18.11.2016 в 11:31

Исламдағы бала тәрбиесі

Биыл жаз айларында Ақтөбе мен Алматыда орын алған лаңкестік оқиғалардан кейін ОҚО Дін істері басқармасына қарасты «Дін мәселелерін зерттеу орталығы» МКМ өңірдегі барлық оқу орындарында жастармен кездесулер ұйымдастырып келеді. Басты мақсат – жас буын өкілдерін теріс діни ағымдардың жетегінде кетуінен сақтау.

Осынау орталықтың басшысы Мәди Беспаевтың айтуынша, кездесулерде көтерілетін басты мәселелердің бірі – ата-ана мен бала арасындағы байланыс. Жасыратыны жоқ, деструктивті діни ағымдардың жетегінде жүргендер жастарды ата-анаға қарсы шығуға үгіттейді. «Ата-анаң намаз оқымаса оның берген асы харам» деген уағыздар да талай айтылып жүр. Тіпті, мұндай уағыздардан кейін әке-шешесінен безіп, теріс ағыммен лаңкестер қатарынан бір-ақ шыққан жас қаракөздерді де көріп жүрміз.

Мұндай жағдайларға жол бермес үшін ең алдымен ата-ананың өзі бала тәрбиесін уыстан шығарып алмау керек дейді дін мамандары.

Ал, діндегі бала тәрбиесінің орны қандай? Ендеше Пайғамбарымыздан (с.ғ.с.) бастап ислам ғұламаларының отбасындағы бала тәрбиесіне қатысты жазып және айтып қалдырған өсиеттерінің бірқатарын назарларыңызға ұсынбақпыз.

Әуелі, Ислам дінінде кез-келген мәселенің өнегесі Құранда баяндалалды. Құран Кәрімнің «Лұқман» сүресі, 13-, 17-аяттарында Аллаһ Тағала Лұқманның мынандай ғибратты қиссасы былайша баяндалады.: «Сол уақытта Лұқман өз ұлына үгіт бере отырып: “Әй, балақаным! Аллаға серік қоспа! Күдіксіз ортақ қосу – зор зұлымдық... Әй, балақаным! Намазды толық орында. Дұрыстыққа бұйырып, бұрыстықтан тый. Басыңа келген ауыршылыққа сабыр ет. Рас бұлар маңызды істерден” (дейді)». Жүсіп (а.с) пайғамбардың бала кездінде көрген түсін әкесі Жақып (а.с) пайғамбарға айтқанда, байыппен тыңдаған әкесі: «Балапаным, түсіңді бауырларыңа айтпа. Әйтпсе олра саған қастандық жасауы мүмкін», – дейді. («Жүсіп» сүресі, 5-аят).

Бұл аяттардағы Лұқман мен Жүсіп (а.с) қиссасынан баланы тәрбиелеу методикасы мен тәрбие кезеңдерін білуге болады. «Әй, балақаным!», «ей, ботақаным» т.б баланы баурап алар жылы сөздерден бастау керек екенін көреміз. «Жақсы сөз – жарым ырыс» дегендей жылы сөз арқылы бала ата-анаға махаббат байлайды. Қандай қателік болса да, «жылы-жылы сөйлесе жылан інінен шығады» деген сөз.

Пайғамбарымыз (с.ғ.с) бір хадисінде «Мен жер бетіне адамзатқа ұстаз етіп жіберілдім», – десе, тағы бір хадисінде «Мен көркем мінезді толықтырып, кемелдендіру үшін жіберілдім», – дейді. Міне, Исламның ең басты мақсаты да адамзатты тәрбиелеу. Ендеше, адамзатты тәрбиелеудің ұлы мұраты баланың қалай тәрбиеленуінен бастау алады. Мағжан Жұмабаев бала тәрбиесі жайында өзінің даңқты еңбегі «Педагогика» атты кітабында  «туғанда іңгәлаған айғайы мол бір кесек ет, ақылы жоқ, есі жоқ» адам баласы осы тәрбие арқылы тұлға болып өсіп жетілетінін баяндайды. Бұл біздің халқымыздың бала тәрбиесіне бей-жай қарамағанын білдіреді.

Исламдағы дәріптелетін баянды, ақ некенің маңызды мақсаттарының бірі де, өмірге тәрбиелі ұрпақ әкелу, иманды, салихалы бала тәрбиелеу. Ардақты Алла Елшісі (с.ғ.с) өзінің өнегелі хадис шәрифінде «Әкесінің баласына жасаған жақсылықтарының ең бағалысы – жақсы тәрбие», «балаға бір мәрте көңіл бөліп, тәрбие беру – бір сағ (2120 граммға тең) көлемінде садақа бергеннен де жақсы» деу арқылы бала тәрбиесінің қоғамдық маңызының қаншалықты екенін жеткізген.

Бұл тұрғыда Ислам құндылықтарындағы насихатталатын асыл қасиеттерін сіңірудің пайдасы орасан. Ол үшін ата-анасының да жауапкершілігі айырықша. Бұл жайында хадистерде «әр қайсыларыңыз жауаптысыздар. Қарамағыңыздағыдан қиямет күні есеп бересіздер... Отағасы отбасынан сұралады» деп ескерткен.

Тағы Мағжан Жұмабаевша айтсақ, «тәрбиелеудегі мақсұт – адамды һәм сол адамның ұлтын, асса, барлық адамзат дүниесін бақытты қылу». Осы бақыттың жолын Ислам баламен болған көркем қарым-қатынастан, мейірім мен жанұя жылуынан қарастырады. Адамзатты жетілдіру үшін жіберілген соңғы дін мейірімділік пен ізгілік діні.Сондықтан ең бірінші, ата-ана мейірімді болу керек. Пайғамбарымыз (с.ғ.с) заманында сахабаларға мейірімділік ететіні соншалықты. Неше мың сахаба бар. Соның бәрі де Пайғамбардың (с.ғ.с) ең жақсы көрген адамы мен шығармын деп ойлап қалады екен.

Сәбит Ережепов


Редакция

Новости Казахстана

Полное воспроизведение или частичное цитирование материалов агентства допускаются только при наличии гиперссылки на ИА «NewTimes.kz» в первом абзаце. Фото- и видеоматериалы агентства могут быть использованы только с указанием авторства «NewTimes.kz». Использование материалов ИА «NewTimes.kz» в коммерческих целях без письменного разрешения агентства не допускается.

© 2013-2019, «NewTimes.kz». Все права защищены.
Об агентстве. Правила комментирования. Реклама на сайте

Республика Казахстан, 010000
г. Нур-Султан (Астана), К. Сатпаева, 13А
Тел.: 8 (7172) 308571
Email: n.times@mail.ru

Мы в соцсетях

       

Приложения Newtimes для:
iPhoneAndroid

  Яндекс.Метрика