Сарапшы: Саяси партиялар — қоғамдық-саяси белсенділіктің көрінісі

Мемлекетіміздің алға қойған стратегиялық мақсаттары, ортақ құндылықтары мен даму бағыты қазіргі саяси партиялардың ұстанымдарымен қаншалықты сәйкес деген мәселе де көпті толғандырады.

Елімізде көппартиялық жүйені дамытуға қажетті алғышарттар қалыптасуда. 2023 жылы мемлекетімізде Парламентке алты саяси партия кірсе, 2026 жылғы тамыздағы сайлауға жеті саяси партия қатыспақ.

Парламент қызметінің тиімділігі ең алдымен оның қоғаммен тұрақты әрі мазмұнды диалог орната алуымен айқындалады. Халықтың сайлаған өкілдері ретінде депутаттар азаматтардың талап-тілегін, ұсыныстары мен өзекті мәселелерін заң шығару қызметінде ескеріп, қоғаммен тығыз байланыста жұмыс істеуі қажет.

Қоғамдық диалогтың сапасын арттыру мақсатында Ұлттық құрылтайдың қызметін одан әрі жетілдіру маңызды. Бұл алаң мемлекет пен қоғам арасындағы өзара сенімді нығайтып, азаматтардың пікірін стратегиялық шешімдер қабылдау үдерісіне енгізуге мүмкіндік береді.

Саяси күштер мен саяси жүйенің ең басты мақсаты жаңа парадигмалық ортада қоғамды біріктіру болса, саяси партиялардың мақсаты билікке ұмтылу екені анық. Жалпы алғанда, жүргізіліп жатқан саяси реформалар қоғам тарапынан жоғары қолдауға ие болып отыр.

Бұл азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімінің артып, саяси жаңғыру үдерістеріне белсенді қатысуға дайын екендігін көрсетеді. Мемлекеттің тұрақтылығы мен қоғамдық келісімді қамтамасыз етуі қазіргі кезеңде әртүрлі көзқарастар мен мүдделердің сындарлы диалогы арқылы тоғысуына тікелей байланысты.

Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтай қоғамдық келісімді нығайтып, қоғамдағы өзекті мәселелер бойынша ортақ ұстаным қалыптастыруға ықпал ететін маңызды институт қызметін атқарады. Құрылтай — әртүрлі қоғамдық топтардың мүдделері түйісіп, өзара келісімге келуге мүмкіндік беретін ашық пікірталас алаңы. Мұнда қоғамдық сұраныстар сараланып, мемлекеттік саясаттың басым бағыттары бойынша ұсыныстар қерделеніп, заңдар әзірленеді.

Сонымен қатар, Құрылтай саяси бәсекелестік мәдениетін, саяси плюрализмді және пікір алуандығын дамытуға ықпал етеді. Әртүрлі көзқарастардың еркін айтылып, сындарлы түрде талқылануы демократиялық институттардың нығаюына, саяси шешімдердің сапасының артуына және қоғамдық сенімнің күшеюіне негіз қалайды.

Саяси партиялар қоғамның әртүрлі әлеуметтік топтарының мүдделерін білдіретін институттар ретінде өздерінің қалыптасқан электоралдық базасына сүйенеді. Сондықтан Құрылтайдың маңызды міндеттерінің бірі — түрлі саяси күштер мен қоғамдық топтардың ұстанымдарын жақындастырып, ортақ ұлттық мүдде төңірегінде олардың күш-жігерін үйлестіруге ықпал ету.

Саяси партиялардың пропорционалды жүйеге өтуі олардың арасындағы бәсекелестікті күшейте түседі. Енді партиялар бәсекеге өздерінің баағдарламалары мен тізімдері арқылы өтеді. Саяси партиялардың бағдарламаларында бәсекелестік болып, әр партия сайлауалды бағдарламаларын жүзеге асыруға жауапты болады.

Партиялардың идеологиясы мен сайлауалды бағдарламалары өзара бәсекеге түскен жағдайда, сайлаушылар олардың ішінен ең тиімді әрі сенімдісін таңдап, яғни өз саяси таңдауын жасап соған дауыс береді. Сондай-ақ, қазіргі жағдайда саяси партиялардың қоғамдық күн тәртібін қалыптастыруға және сайлауға дайындалуға жеткілікті мүмкіндігі болғанын ескерген жөн.

Халық өз кезегінде сайлау барысында жекелеген азаматтарды емес, саяси партиялардың бағдарламаларын таңдайды. Құрылтай әртүрлі әлеуметтік топтардың пікірлері мен ұсыныстарын мемлекеттік шешімдер қабылдау үдерісіне енгізуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде заңдардың сапасы артып, қоғамның нақты қажеттіліктері ескеріледі. Бұл мемлекеттік басқарудың ашықтығы мен тиімділігін де күшейтеді.

Азаматтардың сайлауға қатысуы демократиялық қоғамның басты белгілерінің бірі. Сайлау арқылы халық мемлекеттік биліктің қалыптасуына ықпал етіп, өз таңдауын жүзеге асырады. Бұл мемлекеттік органдардың халық алдындағы жауапкершілігін күшейтіп, азаматтардың саяси белсенділігі мен құқықтық мәдениетін арттырады.

Мен өз кезегінде барлық қазақстандықтарды саяси белсенді болуға шақырамын.

Сауле Жаксыбаевна Рысбаева, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы

Мемлекеттік басқару академиясының Шымкент қаласы бойынша филиал доценті,

саяси ғылымдар кандидаты